شبكة إيماننا الإسلامية | الدروس و المحاضرات
   
   
 

KITAABA
HAJJI`IIFII UMRAA

duree

 Hajji`iifii umraa

Gatii hajji`iifii umra`aa
Adaba Imaltu`uu
Akkaataa hajji`iifii umraa hidhatuu
gosa hidhannaaa 
Owwaatinsa ( attalbiya )
Waan nama hajji`iifii umraa hidhaterratti dhoowwamu
naamusa  Makka  seenu'uu
Xawaafa dhufiinsaa
Saysakha
Sa`yii
Arafaa dhaabbatuu
Arafa`arraa gara muzdalifa`aa dacha`uu
Muzdalifarraa gara mina yaa`u
Dalagaa guyyaa iida arafa`aa minatti dalagan
Mina buluu
Xawaafa dhaammanna`aa
umraa
Hajjiin ir`atuun waa afurin
Al`ihsaar ( dhoowwamuu )
Ziyaaraa masjida nabi muhammadiifii
Bidaa bakka ziyaaraatti dhiifamuu qabdu
Waan nama madiinaa dhaqerraa barbaadamu
Dhuma kitaabaa
 

 

 

 

 

 

 

 

KITAABA
HAJJI`IIFII UMRAA

   
 

 

AKKAATAA HAJJIIIFI UMRAA HIDHATUU

Waytii hajji`ii :

Hajjiin waytii keessa hidhan qabdi ammallee bakka irraa hidhatan qabdi .

Waytiin hajjii keessa hidhan jalqaba baatii ,soomana boodaa,tan shawwaal je`aniinirraa qabdee, hanga kurneysaa baatii arafa`aati ,namni yaroo tana keessatti hajjii hidhate , hajjiin isaa fayyaa taatee hidhamti

Ammo bekkeen hajjii irraa hidhatan biyya biyyaan wal dhabdi. tanaaf jecha namni Makka keessa jiru,warra Makkaa tayuu, keessumaa tayuu ,Makkarraa hidhata. Wanni gaarin raka`aa lama masjidatti salaatanii , hulaa mana isaanirraa hidhatuu wanni gaarin warri makka taa`u , guyyaa saddeeteysaa baatii hajji`ii hidhatuu.

Ammoo warri biyya alaatii hajjii dhufu`uu deemu,bakka hajjii irraa hidhatan , tan adda addaa, tan biyya adda addaatii godhamte qaban . bakkeen sun shani :

1 Bakka zulhulayfaa:je`amtu tan amma aabaar alii je`amtu namni achirraa hajjii hidhatuun isaa dirqamaa, warra madiina`aatifii, warra biyya biraa , kan karaa san dhufu 

2 Bakka juhfaa je`amtu. tan amma {raabigh } je`aniin namni achirraa hajjii hidhatuun isaa dirqamaa, warra shaamifii, misraafii,warra maghribii, ammallee warra biyya biaa kan karaa san dhufu.

3  Bakka{Qarnilmanaazil } je`amtu nani achirraa hajjii hidhatuun isaa dirqama, warra baddaa yamanirraa dhufuufii , warra baddaa hijaazii, dhufu akkasuma warra biyya biraa, kan karaa san dhufu hunda .

4  Bakka { yalamlam } je`amtu namni achirraa, yookaa hoggaa achitti qixxaaye , hajii hidhatuun isaa dirqi`ii, warra gammoojjii yamanirraa dhufuufii, warra baya ifriiqiya`araa dhufu ,kan akka ithyoobiya`aa, soomal`ee ,jibuuti`ii,kiiniya`aa,fa`arraa dhufu ,

5 Bakka zaatu{irqi } je`amtu namni achirraa hajjii hidhatuun isaa,dirqamaa, warra bayarraa dhufuufii, warra{ iraaqi } ammallee warra biyya biraa kan karaa san dhufu wanni gaarin warri bayaatifii warri iraaq bakka aqiiq } je`amturraa hidhatuu . bakkeen tun bakka  { zaati irqi } je`amturra , makkarraa fago`oo .

Warri bakka irraa hidhatan qabu,hoggaa bakka san gaye, takkaa itti qixxaaye, hidhata yoo karaa bakka sanirra hin dabarsine deeme fakkeessa`aaf namni biyya teenyarraa samii keessaa ,yookaa bahara keessa hajjii dhufu takkaa umra`aan dhufu , hoggaa {yalamlamtti qixxaaye hidhata yoommoo qixxaayun kan hin beekkamne taate ,hoggaa Makkarraa, baka amna guyyaa lamaa ,gaye hidhata. Fakkea`aaf namni biyyaa teenyaa, yoo bakka yalalamitti qixxooytu wallaale , hoggaa {jidda} gaye hidhata {jidda} Makkarraa hanga amna guyyaa lamaatii wanni gaarin, bakka irraa hidhatan san cinaa Makkarraa fagaatu ,dhaabbatanii hidhatuu odoo bakka hidhanna`aaf godhamte san hin geenye hidhatuun , ni gaya haa tayuu achumarraa hidhatu`utu irra caala yoo roophila`aatu, yookaa markabaatu, odo`on quba hin qabne , bakka irraa hidhatanirraan na dabraa sodaate malee gaafana odoo achin geenye hidhatuu qaba .

Namni manni isaa, bakka irraa hidhatan , shanan dubbanneefii ,makka jidduu jiru bakkuma jirurraa hidhat .

Warri bakkeen irraa hidhatan isaanii godhamte sun,yoo isaanii hajji`iif,takkaa umra`aaf deemu , odoo hin hidhatin irra dabran, dilaayani ,itti deebi`uun isaan qabe ,yoo uzrii hin qabaatin ammoo yoo uzrii qabaate bakkuma jirurraa hidhateetti,waa qala yoo odoo hajji`irraa waa takkan dalagin bakka irraa hidhatanitti deebi`ee hidhate wanni qalu irraa kuftee dhiiyni takkaa waa qaluun, nama beekha`aan takkaa wallaalan , takkaa irraanfi`iin , takkaa uzri`iin bakka irraa hidhatanirra dabrerratti jira yoo itti deebi`e malee ammo diliin nama bakka san beekka`aan irra dabrarratti jirti malee nama kaanirratti hin jirtu .

ADABA HIDHANNA HAJJI`II

Hoggaa hajji hidhatu`uu ka`an,yaada hidhanna`aatin qaama dhiqatan sunnaa jechu`u odoo dhalaa dhiiga aada`aa qabullee taatee takkaa ulmaa teessullee taatee, akkasuma dhalaan dhiiyni aada`aa itti jiru dalagaa hajji`ii hunda ni dalaydi waan xawaafafii raka`aa xawaafa lamaan hin tayin odoo isaa mijjaawuu qaama dhiqatuu dhiisun jibba`a .

Ammas makka seenu`uuf qaama dhiqatuun arafaa dhaabbatu`uuf ammallee muzdalifa dhaabbatu`uuf, ammas eega salaata subiidhatti guyyaa iidaa qaama dhiqatuun , akkasuma guyyaa sadeen iida boodaa boolla saddeenitti dhagaaa darbatu`uuf, guya`arraa dhiqatuun , sunna`a bakka dubbanne tana hundatti dhiqatuun akkaan barbaadama jechu` .

 Ammas hoggaa hajjii hidhatuudhaa ka`an , wanni biraa kan barbaadamu rifeensa jalaa haaddatuu, rifeensa boba`aa ifirraa buqqisuu,anfarro`oofii kottee ciratuu mataa isaa saabunan dhiqatu. yoo saabunaa dhabe, waan saabunaa fakkaatun dhiqatuu. wayaa namni hajjii hidhate, uffatuun dhoowwamu baafatuu , maraxo`oofii, huccuu gubbaa darbatu uffatuu wanni gaarin lachuu adaadii tayuu ammallee haaraya qulqulluu tayuu huccuu hallamte tayuun gaari`ii miti eegasii waan urgaayu,kan akka shittu`uu godhatuu .wanni gaarin qaama qofa if urgeessu . huccu`uu mitii sanuu miski`iin tayuudhatu irra caala huccuu waan urgaaye itti godhe san eega hidhatee baafatee eegasii uffatuun hin gayu yakkaatu isa qabaa . tanaaf jecha huccuu odoo hajjii hin hidatin ifirraa qabu tan odoo hin hidhatin waan urgooytuu itti godhe san ifirratti dhiisuu.dhalaan odoo hin hidhanne,hinnaa harkatti godhatuun Waa xiqqo fuulatti hinnaa dibatuun, coraa fuulaa dhuysu`uu jecha , ni barbaadama .

  Duuba namni hajjii fedhu,eega waan dubbanne kana hunda dalagee qaama if qulqulleessee, huccuu ihraamaa uffatee, waan urgaayaa qaamatti godhatee ,huccu`utti godhatee, yaroo salaanni keessattin dhoowwamne keessatti salaata raka`aa lama salaata sunnaa hidhannaa hijji`ii yaada`aa raka`aa duraa keessatti .Eega faatihaadhatee, suuraa kaafiruunati qara`a kan lammeysa`aa keessatti ,suuraa ikhlaasati qara`a yoo masjinni achi jiraate masjidatti raka`aa lamaan san salaata duuba eega salaatee, hajjii ni hidhata wanni gaarin hoggaa amnaaf karaa bu`e hidhatuu,hoggaa hidhatu qibla`atti gara galuu .

AKKAATAA HIDHANNAA HAJJIITI`IIFII UMRA`AA

 

Akkaatan hidhannaaa Hijji`ittan seenaa yaaduu yoo ka hajjii qofa hidhatu taate , takkaa umra`attan seenaa yaaduu,yoo kan umraa qofa hidhatu taate takkaa hajji`iifii umra`attan seenaa yaaduu yoo kan isaan lamaan walitti qabee hidhatu taate. wanni gaarin waan hidhatuu yaadu san,afaaninis dubbatuu wanni je`u

.

{ Naweytulhajja wa ahramtu bihii lillaahi takgaalaa labbeyka allaahumma labeyka labeyka laashariika laka labbeyka innalhgamda wannigmata laka walmulka laa shariika laka}

Hajjii Rabbiif jecha niyadhee hidhee je`eeti eegasii talbiyaa san je`a

Yoo kan umraa qofahidhatu taye wanni jeu:

 

Naweytul umrata wa ahramtu bihaa lillaahi takgaalaa 

Je`a qalbi`iin yaada`aa eegasii talbiyaa je`a

Yoo kan hajji`iifii umraa hidhatu taye wanni je`u

Nawaytul hajja wal umrata wa ahramtu bihimaa lillaahi takgaalaa

Qalbi`iin yaada`aa afaaninis je`a eegasii talbiyaa je`a

Labbeyka jechuu kanaan afaan arabatti { talbiyaa } je`an

Ma`naan { talbiya`aa }

 yaa waaqa yaaminsa ati na yaamte, walfaana owwaadhe, jechu`u maalif nabi Ibraahiim { ka`baa }jaaree fin`aan, Rabbiin namatti lallabi ,lafaafii yaabbi`iin sitti dhufanii je`een. jennaanin Yaa rabbi qooyxi tiyya yookaa sagaleen tayya maal dhageessisuu dandeessi jee jinnaan Rabbiin akki jeeen ati inuma lallabi naatu dhageessisaa jeeen akkasitti nabi ibraahii gaara tokko koree lallabe. wanni inni jeee lallabe : yaa gabroota rabbii Rabbiin mana kiyya koottaaa ziyaaraa isiniin jeaa koottaa jeeen. duuba Rabbii nama hanga qiyaamaatti dhufu hunda dhageessise .ruuhin hundi gaafuma aadam uumame uumamtee ni jirtii .duuba lubbuun yaaminsa ibraahiim san dhageessise marti hajjii dhufuu hin ooltu

Tanaaf namni Rabbiin hajjii fide {labeyka allaahuma labbeyka } jea

Hiikkan talbiyaaa yookaa labbeyka jechuuu:

Yaa Rabbi hajji`iinan takkaa umra`aanan yaaminsa kee owaadha jechuu . yaa rabbi ati tokkicha hiriyaa yookaa shariika hin qabne wanni faaruu taye hundi,wanni qananii taye hundi teeti kan namni si wajjiin qabu hin jirre yaa waaqa mootummaan teeti mootin biraa kan siin morku hin jiru .ati kan fakkaataa hin qabne,kan umra`an dalaga hin jenne .Jennaanin yaa Rabbi qooyxi, yookaa sagaleen tiyya,maal dhageessisuu dandeessi je`e jennaan Rabbiin akki je`een ati inuma lallabi. naatu dhageessisaa ,je`een akkasitti nabi ibraahiim gaara took koree lallabe wanni inni je`ee lallabe : yaa gabroota Rabbii Rabiin mana kiyya kootta`aa ziyaaraa isiniin je`aa kootaa je`een duuba Rabbiin,nama hanga qiyaama`atti hajjii dhufu hunda dhageessise ruuhin hundi gaafuma aadam uumame uumamtee, ni jirtii duuba lubbuun Rabbiin yaaminsa Ibraahiim san dhageessisee marti hajjii dhufuu hin olltu , tanaaf namni Rabbiin hajjii fide {labbeykallaahumma labbeyka } je`a

Hiikkan,yookaa ma`naan talbiya`aa, yookaa labbeyka jechu`uu yaa waaqa yaaminsa ati na yamte owwaadhe ati tokkicha hiriyaa , yookaa shariika hin qabne wanni faaruu taye hundi wanii qananii taye hundi teeti kan manni si wajjiin qabu hin jirre, yaa waaqa mootummaan teetii mootin biraa kan siin morku hin jiru ati kan fakkaataa hin qabne .

Akkaataa nama birarraa hajjiiifii umraa itti hidhatan

Yoo kan hajii yookaa umraa namarraa godhu taate

      { }

Naweytul hajja,an fulaan wa ahramtu bihii lillaahi takgaalaa labbeykkallaahuma labbeyka kgan { fulaan }

  Ma`naan kanaa : 

{ Hajjii tana abalurraan godha hajjii Rabbii je`ee hidhe abalurraan yaaminsa Rabbiin isa yaame owwaadhe jechu`u

Talbiyaa hidhanna`aa tana keessatti waan hidhate san maqaa dhayuun ni barbaadama{labbeyka bi hajjatun}je`ee takkaa{ labbeyka bi umratin } je`ee akkana jechuun

Yaa Rabbi hajji`iinan takkaa umra`aanan owaadha je`ee .

Talbiyaa hidhanna`aa tana, qooqa ol hin fuudhuu , gad qabateeti je`e ammo talbiyaa san booda je`u qooqa ol fuudhati je`a .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

kh_rashad2004@hotmail.com